Chuyển đổi sản xuất xanh, là hướng đi xây dựng hợp tác xã bền vững

Những thành quả chuyển đổi sản xuất xanh của hợp tác xã

Đại hội lần thứ XIII của Đảng đặt ra yêu cầu: “Khuyến khích nông nghiệp phát triển xanh, sạch, nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp công nghệ cao, thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu”. Các chính sách, giải pháp hỗ trợ phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn của tỉnh Đắk Lắk đã đang thực hiện có hiệu quả. Phát triển kinh tế xanh đối với HTX là quá trình phát triển theo hướng bền vững, nhu cầu thị trường đòi hỏi các sản phẩm chất lượng cao, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng. Đây là hướng đi tất yếu giúp HTX nâng cao hiệu quả kinh tế, xây dựng thương hiệu thân thiện với môi trường và tăng cường sức cạnh tranh.

Đ/c Lương Nguyễn Minh Triết – Bí thư Tỉnh uỷ thăm vườn chanh leo của HTX nông nghiệp công nghệ cao Xanh Cao nguyên

Những năm gần đây các HTX đã mạnh dạn chuyển đổi theo mô hình sản xuất xanh đạt hiệu quả, đáp ứng được nhu cầu của thị trường, thu nhập hộ nông dân, thành viên và HTX ổn định và tăng cao. Cuối năm 2025 với 185 HTX có liên kết sản xuất chuỗi giá trị, 15.525 hộ tham gia liên kết; 104 HTX nông nghiệp có ứng dụng công nghệ cao, 15 mô hình HTX nông nghiệp sản xuất đạt chứng nhận quốc tế chủ yếu là các HTX sản xuất cà phê theo chứng nhận Fairtrade. Trong 762 sản phẩm đạt chứng nhận OCOP của tỉnh, có 43% là sản phẩm của 75 HTX và 01 Tổ hợp tác. Sản phẩm của HTX đạt OCOP cấp tỉnh 3 sao, 4 sao, các sản phẩm đều có tiềm năng phát triển đạt cấp 4 sao, 5 sao trong thời gian đến. Số lượng HTX phát triển mới trong 5 năm trở lại theo hướng hữu cơ, công nghệ cao, kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp xanh, dịch vụ du lịch cộng đồng …v.v vì sức khoẻ cộng đồng phát triển mạnh, hiện đang chiếm trên 32% trong tổng số HTX đang hoạt động của tỉnh. 

Hợp tác xã và thành viên HTX đã bỏ việc đốt rơm rạ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng không khí, thay vào đó phụ phẩm trồng trọt đã được tái sử dụng cho các mục đích như làm phân bón hữu cơ, nuôi trồng thủy sản, sản xuất năng lượng sinh khối hoặc nguyên liệu công nghiệp tăng thu nhập cho thành viên. Chế biến sản phẩm sinh học phục vụ nhu cầu cuộc sống, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp (chất thải hữu cơ) để sản xuất phân bón, giảm chi phí đầu vào và giảm phát thải ra môi trường, men khử trùng trong chăn nuôi, trùn quế, sản xuất thức ăn cho gia cầm, các loại nước sinh học đạt chứng nhận OCOP. HTX chuyển tư duy sản xuất từ canh tác truyền thống sang các tiêu chuẩn xanh, an toàn như VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ, giúp nâng cao giá trị sản phẩm, sử dụng sản phẩm hữu cơ, hạn chế tồn dư thuốc bảo vệ thực vật trong nông sản, đảm bảo an toàn cho chính người dân và tạo ra các sản phẩm an toàn thực phẩm, thân thiện môi trường đáp ứng yêu cầu đời sống hiện nay kể cả tiêu chuẩn quốc tế. Áp dụng đồng bộ quy trình công nghệ cao, kỹ thuật tiên tiến và năng lượng vào sản xuất, tham gia chuỗi cung ứng goliglic. HTX ngành giao thông vận tải du lịch đã mạnh dạn đầu tư phát triển kinh tế xanh chuyển hướng đầu tư từ phương tiện sử dụng xăng dầu sang xe điện để không ảnh hưởng môi trường không phát thải khí độc (CO2, NOx, bụi mịn). 

Những mô hình tiêu biểu, đi đầu trong sản xuất xanh cần được nhân rộng đó là HTX Nông nghiệp 714 (xã Ea Păl) giải Ngôi sao hợp tác xã “CoopStar Awards” và HTX Nông nghiệp kinh doanh dịch vụ Hoà Đồng (xã Hoà Thịnh) là 2 trong 100 HTX cả nước được Liên minh HTX Việt Nam trao tặng; HTX nông nghiệp, dịch vụ Công Bằng Ea Kiết, HTX nông nghiệp dịch vụ công bằng Ea Tu: tham gia vào chương trình sản xuất cà phê bền vững có chứng nhận Fairtrade (FLO), sản phẩm xuất khẩu tại các thị trường khó tính như: Hà Lan, Nhật Bản, Thụy Sĩ, Anh, Pháp .v.v..; HTX HALA Farm sản xuất các sản phẩm ngũ cốc dạng bột và dạng hạt đòi hỏi cao về qui định an toàn vệ sinh thực phẩm thực hiện mô hình sản xuất vì một nền nông nghiệp an toàn, sạch, bền vững, vì sức khoẻ cộng đồng; Đối với HTX NN công nghệ cao Xanh Cao nguyên, Ông Nguyễn Văn Thanh Bình, tổng giám đốc cho biết từ 7 thành viên chính thức đến nay có 75 thành viên, hình thành chuỗi liên kết sản xuất chuỗi chanh leo, sầu riêng: 50 hộ. Thực hiện quy trình trồng trọt, sản xuất, thu hoạch, sơ chế, chế biến và tiêu thụ chanh leo theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, ISO, mã vùng trồng đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu. Doanh thu năm 2025 đạt 82 tỷ đồng, thu nhập bình quân của người lao động trong HTX từ 14 -18 triệu đồng/tháng.

Yếu tố tác động chuyển đổi xanh đối với hợp tác xã trong thời gian đến là tất yếu

Sản phẩm của HTX NN HC An Xuân Phát trưng bày tại hội thi Khu vực Miền trung ‘Phụ nữ khởi nghiệp sáng tạo và chuyển đổi xanh

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh định hướng phát triển của đất nước giai đoạn 2026 – 2030 là mục tiêu tạo ra sức sản xuất và phương thức sản xuất mới chất lượng cao, trọng tâm là kinh tế dữ liệu, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn; đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi cơ cấu và chất lượng nguồn nhân lực. Đối với kinh tế tập thể, Nghị quyết số 20-NQ/TW về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể trong giai đoạn mới nhấn mạnh: Phát triển kinh tế tập thể cả về số lượng và chất lượng, trong đó chú trọng ưu tiên phát triển các tổ chức kinh tế tập thể gắn với phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế tri thức. Với lợi thế tiềm năng của tỉnh, vị trí, vai trò của hợp tác xã đạt được mục tiêu phát triển nhanh, hiệu quả, bền vững thời gian đến thì mỗi chủ thể hợp tác xã luôn gắn với phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi số là tất yếu, khách quan và cấp thiết. Đòi hỏi từng HTX phát huy nội lực, tăng cường nguồn lực về tài chính và con người, cần có định hướng trung, dài hạn, từng bước chuyển đổi phù hợp sản xuất kinh tế xanh, tuần hoàn, chuyển đổi số đáp ứng nhu cầu của thành viên, người dân và chủ trương, chính sách trong từng giai đoạn. Xây dựng và mở rộng chuỗi giá trị bền vững, chuỗi tuần hoàn, chuỗi khép kín trong sản nông sản, phát triển các thương hiệu nông sản xanh, sản phẩm hữu cơ, bền vững, thân thiện với môi trường. Khi hợp tác xã được nhìn nhận đúng tầm, quan tâm đúng mức, hỗ trợ đúng cách cùng với nổ lực của từng cán bộ, thành viên HTX thì HTX phát triển mạnh và bền vững, đó cũng chính là gắn hoạt động với chuyển đổi số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn. Bởi hợp tác xã không chỉ là mô hình kinh tế, mà còn là biểu tượng của sự đoàn kết, hợp tác, tự lực và sáng tạo.

Trần Lài